Problemy z wypłacalnością, narastające zaległości, procedury windykacyjne, a na koniec nawet bezdomność – w spiralę zadłużenia wpaść może każdy. Działanie, mogące uwolnić od odpowiedzialności finansowej osobę znajdującą się w tak ciężkiej sytuacji życiowej, nazywamy upadłością konsumencką. Co to znaczy? W niniejszym artykule wyjaśniamy to pojęcie i podpowiadamy, jak ją ogłosić.

Na czym polega upadłość konsumencka?

Chociaż coraz więcej osób ma świadomość istnienia takiego rozwiązania, nadal wielu dotkniętych kryzysem finansowym ludzi nie ma pojęcia, co to jest upadłość konsumencka. Według najprostszej definicji, proces ten opisać można jako postępowanie mające na celu umorzenie części lub całości długu osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą. Daje to możliwość “nowego startu” dla dłużnika przy jednoczesnym zapewnieniu wierzyciela o zwrocie należności – dzięki szczegółowo rozpisanym planom spłat i pośrednictwie syndyka. Do 2020 roku możliwość ta dostępna była tylko dla osób, które stan bankructwa osiągnęły nie z własnej winy. Dziś do ubiegania się o ogłoszenie upadłości konsumenckiej uprawniony jest każdy, kto udowodni swoją niewypłacalność w sądzie. Istnieją jednak sytuacje, w których prawdopodobieństwo odrzucenia wniosku jest większe:

• dziesięć lat temu osoba, wobec której toczy się postępowanie, została już całkowicie lub częściowo oddłużona,
• nie jest niewypłacalna,
• ukrywała swój majątek podczas postępowania upadłościowego,
• podała we wniosku nieprawdziwe dane,
• przebywa poza granicami kraju w momencie postępowania.

Co obejmuje upadłość konsumencka?

Nie wszystkie rodzaje długów objąć można postępowaniem upadłościowym. Do spłat, które mogą zostać umorzone, należą między innymi:

• niespłacone pożyczki i kredyty,
• składki do ZUS,
• zaległości podatkowe,
• rachunki za wodę, gaz, prąd, telefon itp.
• opłaty czynszu,
• zobowiązania względem innych osób fizycznych i prawnych,
• zaległości wynikające z wcześniej prowadzonej działalności gospodarczej.

Objęte postępowaniem nie mogą zaś zostać zadłużenia wynikające z:

• opłat alimentacyjnych,
• rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,
• spłat celem naprawienia szkody bądź zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Jak ogłosić upadłość konsumencką?

Proces przyznawania upadłości konsumenckiej składa się z kilku kroków. Aby najlepiej się do niego przygotować, można poszukać wsparcia na przykład w punktach bezpłatnej pomocy prawnej. Warto też zapoznać się z całym przebiegiem postępowania:

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej

Pierwszym krokiem, jaki należy podjąć, aby ubiegać się o umorzenie długów, jest wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Co musi zawierać to pismo?

• kompletne dane dłużnika,
• lokalizację majątku,
• uzasadnienie wniosku,
• wykaz majątku opatrzony szacunkową wyceną,
• listę wierzycieli wraz z wysokością zobowiązania, adresem i terminem zapłaty,
• spis wierzycieli spornych,
• informacje o zabezpieczeniach ustawionych na majątku dłużnika,
• przychody dłużnika z ostatnich 6 miesięcy,
• koszty utrzymania dłużnika z ostatnich 6 miesięcy,
• informacje o czynnościach prawnych dotyczących nieruchomości, akcji i udziałów w spółkach z ostatnich 12 miesięcy,
• informacje o czynnościach prawnych dotyczących ruchomości, wierzytelności i innych praw o wartości wyższej niż 10 000 zł z ostatnich 12 miesięcy,
• oświadczenie o prawdziwości danych.

Opłata za złożenie wniosku wynosi 30 zł, a jeśli w sprawie występuje profesjonalny pełnomocnik, należy dokonać także opłaty skarbowej w kwocie 17 zł.

Rozpatrzenie wniosku przez sąd

Rozpatrywanie wniosku może trwać nawet od kilku do kilkunastu miesięcy, w zależności od kompletności złożonego wniosku oraz listy spraw, którą do rozpatrzenia ma sąd przedtem. Zdarzają się sytuacje, w których dłużnik zostaje w tym czasie wezwany do uzupełnienia braków w podaniu oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień. Przeprowadzona może także zostać rozprawa – osoba, wobec której toczy się postępowanie, ma wtedy możliwość osobistego przedstawienia sytuacji, w jakiej się znajduje. W przypadku postępowania o ogłoszenie upadłości bez majątku, dłużnik udowodnić musi, że nie pozbył się go celowo (na przykład sprzedając lub ukrywając).

Wyznaczenie syndyka

Dłużnikowi, wobec którego toczy się sprawa, przydzielana jest osoba syndyka. Do jego zadań należy dokładne ustalenie majątku, określenie jego wartości i likwidacja go. Środki uzyskane przez spieniężenie dóbr materialnych wchodzące w jego skład przeznaczone zostają na spłatę części należności oraz pokrycie kosztów postępowania upadłościowego (w tym wynagrodzenia samego syndyka). Innym zadaniem jest przyjmowanie zgłoszeń od wierzycieli i oszacowanie rzeczywistej kwoty zobowiązań. Przygotowuje też plan spłaty długów i pilnuje jego przestrzegania.

Czy ogłoszenie upadłości konsumenckiej to dobre rozwiązanie?

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej to dla wielu zadłużonych jedyna szansa na odzyskanie normalnego życia. Umorzenie zaległych spłat pozwala uniknąć bezdomności i pozwala “uwolnić się” od komornika. To dobre rozwiązanie również dla tych, którzy nie posiadają żadnego majątku – nie mając nic do stracenia, mogą w tym procesie jedynie zyskać oddłużenie. Warto pamiętać również o konsekwencjach tej decyzji – majątek obejmuje także wynagrodzenie dłużnika, z którego zwykle zajmowana jest połowa. Informacja o upadłości widnieje także w rejestrze dłużników, przez co wzięcie kredytu może okazać się niemożliwe.